Η Αδικία εις Βάρος των #Ασεπιτες2008 μέσα από την Οπτική του "Γιατί Αποτυγχάνουν τα Έθνη"

 Με αφορμή την συνέντευξη του Κυριάκου Πιερρακάκη, υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ...όπου δηλώνει πως

«Το ποσοστό επιτυχίας στις εισαγωγικές εξετάσεις για τα ΑΕΙ είναι 81% για τα Πρότυπα, 72% για τα ιδιωτικά σχολεία, 66% για τα Πειραματικά και 58% για τα υπόλοιπα Δημόσια σχολεία».

Με moto

"Δεν είμαστε οπαδοί "ενός δρόμου" αλλά υπέρ της πολιτικής ίσων ευκαιριών και πολλαπλών δυνατοτήτων"

τι εννοεί όμως (πίσω από τις λέξεις) όταν λέει "ίσων ευκαιριών και πολλαπλών δυνατοτήτων" και ποιός ο λόγος που τα ποσοστά επιτυχίας των δημόσιων σχολείων είναι τα πιο χαμηλά....

παμε να δούμε πώς γκένεν αυτο...

Ελλάδα, μια θεσμικά ανώριμη χώρα

"Ας δούμε ένα παράδειγμα: δεν νομίζω να υπάρχει δημόσιος ή ιδιωτικός φορέας στον κόσμο που να προσλαμβάνει ένα στέλεχος ή και απλό υπάλληλο χωρίς προφορική συνέντευξη. Πέραν της επιβεβαίωσης των στοιχείων του βιογραφικού, η συνέντευξη δίνει την ευκαιρία να γνωρίσεις πολύ καλύτερα την προσωπικότητα του μελλοντικού σου συνεργάτη απ’ ότι μια έντυπη αίτηση. Γι’ αυτό σχεδόν παντού η σχετική αξιολόγηση της συνέντευξης είναι αποφασιστική για την πρόσληψη. Αλλά η προφορική συνέντευξη ως κριτήριο επιλογής ταιριάζει σε ώριμες θεσμικά κοινωνίες. Σε κοινωνίες ανώριμες θεσμικά, όπως η ελληνική, η συνέντευξη εξελίχθηκε σ’ αυτό που όλοι προέβλεψαν: σε παραθυράκι πελατειακών σχέσεων. Προφανώς λοιπόν η προφορική συνέντευξη δεν θα πρέπει να συγκαταλέγεται στους τρόπους επιλογής των δημοσίων υπαλλήλων στην Ελλάδα. Αντίθετα οι αυστηρές, τυπολατρικές, σχεδόν αυτοματοποιημένες διαδικασίες, τύπου ΑΣΕΠ, είναι κατάλληλες για την ελληνική πραγματικότητα. Οι κανόνες που έχουν τη μορφή γενικών ρητρών (legal standards) και που παρέχουν διακριτική ευχέρεια είναι προφανώς ποιοτικά καλύτεροι στις περισσότερες περιπτώσεις. Οι ραγδαίες κοινωνικές αλλαγές και η υπερεκνομίκευση δημιούργησαν αποπνικτικές συνθήκες σταδίκαια των πιο ανεπτυγμένων χωρών. Ταυτόχρονα, η εμπέδωση των  δημοκρατικών διαδικασιών, της διάκρισης των εξουσιών και κυρίως της φιλελεύθερης δημοκρατικής κουλτούρας επέτρεψαν την ευεργετική χρήση τους, απαλλαγμένης σε μεγάλο βαθμό από το κόστος τυχόν αυθαιρεσιών. Οι γενικές ρήτρες είναι κατάλληλες για ώριμες (πολιτικά, νομικά και κοινωνικά) κοινωνίες. Προσφέρουν στο νομικό τους σύστημα την απαραίτητη ευελιξία, χωρίς να θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια δικαίου και την πολιτική ισονομία. Η Ελλάδα όμως δεν είναι μια από τις ώριμες κοινωνίες. Η απουσία κανόνων δεοντολογίας σε όλες τις εκφάνσεις της κοινωνικής και πολιτικής ζωής, η αναξιοπιστία της δημόσιας διοίκησης, η ιδιωτική ανεξέλεγκτη αυθαιρεσία και η κουλτούρα της διαφθοράς, αλλά και η αναγκαιότητα θεσμών όπως ο (γραπτός) ΑΣΕΠ ή οι πανελλήνιες εξετάσεις για την εισαγωγή στα ΑΕΙ, το υποδηλώνουν. Έτσι, η έλλειψη γενικά αποδεκτών και σεβαστών κανόνων κοινωνικής συμπεριφοράς καθιστά αναγκαίους τους αυστηρούς κανόνες. Η σταθερή εφαρμογή τους και η απαρέγκλιτη τήρησή τους μπορεί να οδηγήσει κάποτε σε μια θεσμική κουλτούρα που θα μπορεί να διαχειριστεί γενικές ρήτρες." (Χατζής 2007)

Στο παραπάνω απόσπασμα ας προστεθεί και το ότι η καθιέρωση του προσοντολογίου (νόμος Γαβρόγλου, κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ) τον οποιο υιοθετει τα τελευταία 10 χρόνια το ΥΠΑΙΘΑ (Κεραμέως, Πιερρακάκης, Μακρή κλπ) της ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ  είναι μια υβριδική μορφή κλειστών οικονομικών θεσμών, δεδομένου ότι επιτρέπει να εισαχθουν στην δημόσια  εκπαίδευση, μέσω ΑΣΕΠ (για τους τύπους) και βάσει σειράς προτεραιότητας λόγω μορίων "τυπικών" και άσχετων προσόντων (με την ιδιότητα του εκπαιδευτικού), άτομα που δεν έχουν κανένα γνήσιο ακαδημαϊκό υπόβαθρο εκπαιδευτικού ή κίνητρο να επιτελέσουν ευσυνειδήτως το λειτούργημα αυτου πλην, του κινήτρου να βολευτούν απλά στο δημόσιο....κ αυτή την κερκόπορτα, με ελαφρά την καρδία, τους την άνοιξε το ΥΠΑΙΘΑ...

Το βιβλίο "Γιατί αποτυγχάνουν τα έθνη" των Ατζέμογλου και Ρόμπινσον παρέχει ένα ισχυρό θεωρητικό πλαίσιο για να εξηγήσουμε την αδικία που υπέστησαν οι #Ασεπιτες2008. Σύμφωνα με τους συγγραφείς, η βασική αιτία της αποτυχίας ενός κράτους δεν είναι η γεωγραφία ή ο πολιτισμός, αλλά το αν οι θεσμοί του είναι κλειστοί ή ανοικτοί.

• Ανοικτοί θεσμοί (Inclusive institutions): Προάγουν την αξιοκρατία, τις ίσες ευκαιρίες και την προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών.
• Κλειστοί θεσμοί (Extractive institutions): Σχεδιάζονται για να ωφελούν μια ελίτ εις βάρος των υπόλοιπων πολιτών, διατηρώντας πελατειακές σχέσεις και εμποδίζοντας την αξιοκρατία.

Η Ελλάδα, στην περίπτωση των #Ασεπιτες2008, έδρασε με βάση κλειστούς θεσμούς, ακυρώνοντας την αξιοκρατία και ευνοώντας ένα πελατειακό σύστημα που λειτουργεί εις βάρος των άξιων πολιτών.

1. Η Αρχή της Αξιοκρατίας και η Παρέμβαση των Κλειστών Θεσμών

Ο διαγωνισμός ΑΣΕΠ του 2008 ήταν ένας θεσμός συμπεριληπτικός (ανοικτός):
✅ Προσέφερε ίσες ευκαιρίες σε όλους.
✅ Εξασφάλιζε ότι οι καλύτεροι υποψήφιοι θα έπαιρναν τις θέσεις.
✅ Έβαζε τέλος στις πελατειακές προσλήψεις.

Όμως, το κράτος δεν σεβάστηκε τα αποτελέσματα. Αντί να διορίσει τους επιτυχόντες, τους παραμέρισε με πρόσχημα την οικονομική κρίση, ενώ παράλληλα διατήρησε και ενίσχυσε τις πελατειακές σχέσεις στον τομέα της εκπαίδευσης. Αυτή η πρακτική είναι χαρακτηριστικό των κλειστών θεσμών, όπου η πολιτική και οικονομική εξουσία λειτουργεί προς όφελος μιας μειοψηφίας, εμποδίζοντας την κοινωνική κινητικότητα.

2. Το Πελατειακό Κράτος ως Μηχανισμός Κλειστής Θεσμικά Διακυβέρνησης

Η μη μόνιμη πρόσληψη των #Ασεπιτες2008 δεν ήταν μια απλή αδικία, αλλά μέρος ενός συστημικού προβλήματος:

• Ευνοήθηκαν ομάδες που δεν πέρασαν από αντικειμενικές εξετάσεις, αλλά είχαν συγκεντρώσει μόνο προϋπηρεσία, συχνά μέσα από προσωρινές συμβάσεις που ελέγχονταν πολιτικά.
• Προτιμήθηκαν άλλες μορφές πρόσληψης, όπως οι αναπληρωτές και οι ωρομίσθιοι, που δημιουργούν εξάρτηση από το κράτος και επιτρέπουν στις κυβερνήσεις να ελέγχουν τους εργαζόμενους.
• Η λογική του ΑΣΕΠ υπονομεύθηκε για να διατηρηθεί η δυνατότητα των πολιτικών να διορίζουν «ημετέρους».

Σύμφωνα με τους Ατζέμογλου και Ρόμπινσον, ένα κράτος που βασίζεται σε τέτοιες πρακτικές οδηγείται σε αποτυχία, γιατί δεν αξιοποιεί το ανθρώπινο κεφάλαιό του, αλλά το σπαταλά σε ρουσφετολογικές διαδικασίες.

3. Η Διάβρωση της Πολιτικής Εξουσίας και η Συντήρηση της Ανισότητας

Ένα βασικό στοιχείο του βιβλίου είναι ότι οι κλειστοί θεσμοί τείνουν να διαιωνίζονται, καθώς οι ελίτ που επωφελούνται από αυτούς προσπαθούν να τους διατηρήσουν.

Αυτό εξηγεί γιατί:

• Το ΥΠΑΙΘΑ αρνήθηκε να εφαρμόσει τις δικές του αποφάσεις και δεν προστάτευσε τους #Ασεπιτες2008.
• Η εκπαιδευτική πολιτική τροποποιήθηκε για να εξυπηρετήσει τις ομάδες που δεν συμμετείχαν στον γραπτό διαγωνισμό.
• Δεν υπήρξε ισχυρή πολιτική βούληση για αποκατάσταση της αδικίας, καθώς το πελατειακό σύστημα είναι βαθιά ριζωμένο.

Οι συγγραφείς δείχνουν ότι όταν ένα κράτος εμποδίζει την κοινωνική κινητικότητα και αποκλείει ικανούς ανθρώπους από το σύστημα, υπονομεύει την ίδια του την ανάπτυξη. Αυτό ισχύει απολύτως για την περίπτωση των #Ασεπιτες2008.

4. Οι Επιπτώσεις στην Κοινωνία και την Ανάπτυξη

Το βιβλίο αναδεικνύει πώς οι κλειστοί θεσμοί οδηγούν σε μακροπρόθεσμη κοινωνική και οικονομική καθυστέρηση.

📌 Απώλεια Ανθρώπινου Κεφαλαίου
Οι #Ασεπιτες2008 ήταν οι πιο άξιοι εκπαιδευτικοί της γενιάς τους, καθώς πέτυχαν σε έναν αδιάβλητο διαγωνισμό. Αντί να αξιοποιηθούν, παραμερίστηκαν.

📌 Διατήρηση της Ανασφάλειας
Αντί για μόνιμες και σταθερές θέσεις, προτιμήθηκαν ελαστικές μορφές εργασίας, που διατηρούν τους εργαζόμενους εξαρτημένους από το κράτος και τους εμποδίζουν να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους.

📌 Υπονόμευση της Οικονομίας
Όταν ένα κράτος δεν βασίζεται στην αξιοκρατία, αλλά στην πελατειακή διαχείριση των πόρων του, μακροπρόθεσμα οδηγείται σε στασιμότητα. Η Ελλάδα σήμερα πληρώνει το τίμημα τέτοιων επιλογών.

Συμπέρασμα: Γιατί οι #Ασεπιτες2008 Δικαιούνται Δικαίωση

Η υπόθεση των #Ασεπιτες2008 είναι ένα κλασικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο οι κλειστοι θεσμοί καταστρέφουν την αξιοκρατία και υπονομεύουν την ανάπτυξη ενός κράτους.

✔️ Η Ελλάδα είχε την ευκαιρία να κάνει ένα βήμα μπροστά, στηρίζοντας τους επιτυχόντες του ΑΣΕΠ. Αντί γι’ αυτό, έκανε πίσω, ενισχύοντας το πελατειακό κράτος.
✔️ Η μη μονιμοποίηση των #Ασεπιτες2008 δεν είναι απλώς μια διοικητική αδικία – είναι σύμπτωμα ενός συστήματος που αποκλείει ικανούς ανθρώπους και υπονομεύει την ίδια την προοπτική ανάπτυξης της χώρας.
✔️ Η υπεράσπιση των #Ασεπιτες2008 δεν είναι μόνο ένα θέμα ηθικής, αλλά ζήτημα κοινωνικής και οικονομικής προόδου. Η αποκατάστασή τους θα ήταν ένα βήμα προς μια Ελλάδα με πραγματικά συμπεριληπτικούς θεσμούς, που επιβραβεύουν την προσπάθεια και όχι το ρουσφέτι.

Αν η Ελλάδα θέλει να σταματήσει να «αποτυγχάνει», πρέπει να διορθώσει αδικίες όπως αυτή. Η μάχη των #Ασεπιτες2008 είναι μια μάχη για όλους.